LỄ TƯỞNG NIỆM 53 NĂM NGÀY MẤT CƯ SĨ CHÁNH TRÍ MAI THỌ TRUYỀN

Tin ảnh: TRÍ BÁ - TRƯƠNG HỒNG - ĐĂNG KHOA

Sáng ngày 01/5/2026 (15/3 năm Bính Ngọ), Chùa Phật học Xá Lợi đã tổ chức lễ tưởng niệm 53 năm ngày mất cư sĩ Chánh Trí Mai Thọ Truyền, nguyên Hội trưởng Hội Phật học Nam Việt.

Sau khóa lễ tụng kinh Dược Sư tại chánh điện; chư tăng, Ban Phật học, các đạo tràng, gia đình Phật tử cùng gia đình của cư sĩ đã thắp hương trước di ảnh của ngài tại nhà hậu tổ và đến tưởng niệm tượng Ngài được tôn trí trong khuôn viên chùa. Sau đó tại Phòng học I, đã có buổi nói chuyện về đề tài: “Cư sĩ Chánh Trí Mai Thọ Truyền một tấm gương học Phật và hoằng pháp” do Nhà nghiên cứu Trần Đình Sơn trình bày.

Cư sĩ Chánh Trí - Mai Thọ Truyền sinh năm 1905 tại làng Long Mỹ tỉnh Bến Tre. Ông thi đậu Thư ký Hành chánh và kinh qua nhiều chức vụ khác nhau, từng giữ chức Quốc vụ khanh kiêm Viện trưởng Giám sát viện trong chính phủ Trần Văn Hương, rồi đổi sang chức vụ Quốc vụ khanh đặc trách văn hóa cho đến năm ông mất (1973). Hành nhiệm ở đâu cũng tỏ ra liêm khiết, chính trực và đức độ, không xu nịnh cấp trên, hà hiếp dân chúng, nên được nhân dân và đồng sự quý mến.

Do nhân duyên với Phật pháp, Cư sĩ Mai Thọ Truyền, mặc dù bận rộn với việc quan trường, nhưng vẫn lưu tâm tìm hiểu về những tư tưởng, triết học của nhiều tôn giáo thông qua sách vở. Ngay khi còn làm việc ở miền Tây, với trí thông minh và nhạy bén, ông đã đàm luận với nhiều vị am tường Nho học, các nhà sư thông hiểu Phật học cùng thời nhưng vẫn chưa thỏa mãn sự hiểu biết, tìm tòi của ông. Đặc biệt, một duyên may đối với ông là gặp được Hòa thượng Thích Hành Trụ (1904-1984) - một vị cao tăng của Phật giáo Việt Nam đang hành đạo tại Sa Đéc. Sau khi được hòa thượng khai thị những yếu chỉ căn bản nhất để học Phật, đồng thời nhận thấy oai nghi và đức độ của ngài, ông Mai Thọ Truyền hết sức kính ngưỡng và xin Hòa thượng Hành Trụ qui y làm đệ tử. Hòa thượng hoan hỉ truyền tam qui ngũ giới cho ông Mai Thọ Truyền và đặt pháp danh là Chánh Trí. Từ đó, Phật tử Chánh Trí - Mai Thọ Truyền dốc lòng ủng hộ Phật pháp, nhất là sự nghiệp hoằng dương đạo pháp với mục tiêu hướng đến trí tuệ và xây dựng chánh tín cho hàng cư sĩ. Về đời sống bản thân, ông thực hiện chế độ trường trai từ đó.

Để tạo môi trường thuận duyên và cổ vũ mạnh mẽ cho việc học, ông khởi xướng cho việc thành lập Hội Phật học Nam Việt (1951) làm nhiệm vụ tuyên truyền, vận động, tạo nền tảng để tiếp tục chấn hưng Phật giáo tại miền Nam. Đồng thời, Hội phát khởi xây dựng Chùa Xá Lợi, chính nơi đây là trọng điểm quan trọng cho mọi hoạt động tu học và phụng sự của Hội Phật học Nam Việt.

Bên cạnh các lớp giáo lý dành cho cộng đồng Phật tử, nhiều lớp thảo luận để kiến hòa đồng giải trong tu tập cho giới trí thức. Hội thành lập Gia đình Phật tử giáo dục đạo đức Phật giáo và xây dựng niềm tin chánh tín cho đội ngũ thanh thiếu niên kế thừa. Nhằm đáp ứng nhu cầu học tập và nghiên cứu, Hội Phật Học Nam Việt còn xuất bản tạp chí Từ Quang hoạt động gần 24 năm (1951-1975) do ông làm chủ nhiệm kiêm chủ bút và Hội thành lập Thư viện với hơn năm ngàn đầu sách gồm nhiều ngôn ngữ để Tăng Ni, Phật tử và mọi người có thể nghiên cứu học tập.

Ông không chỉ tự học mà còn khuyến người học, tạo cơ hội cho người học, nghiên cứu không chỉ thông qua các lớp học giáo lý, giảng dạy, thảo luận, nghiên cứu, mà còn chuyên tâm dịch thuật Kinh, luận, viết sách, viết báo… để cùng nhau sách tấn trên con đường học Phật.

Với trách vụ Quốc vụ khanh đặc trách Văn hóa, ông đã làm được những việc có ích cho đương thời và hậu thế: Xây dựng Thư viện Quốc gia (ngay trên khuôn đất mà thực dân Pháp đã dùng xây khám lớn Saigon gieo biết bao tội ác) nay là Thư viện Khoa học Tổng hợp thành phố, xúc tiến việc thành lập Văn khố quốc gia và Nhà văn hóa, thành lập và đẩy mạnh hoạt động của Ủy ban Điển chế văn tự, lập Ủy ban dịch thuật và xuất bản các sách Hán Nôm quý hiếm, thành lập Chi nhánh Bảo tồn Cổ tích Huế.

Cư sĩ Chánh Trí – Mai Thọ Truyền thể hiện đầy đủ bốn phạm trù của người cư sĩ “Học - Tu - Hành - Nguyện”.

Dưới đây là vài hình ảnh về lễ tưởng niệm.