BẢY BƯỚC ĐI - HUYỀN THOẠI VÀ HIỆN THỰC

Kỷ niệm Phật đản PL: 2570 – DL: 2026

 

HT THÍCH THIỆN ĐẠO

 

 

Trong lịch sử văn minh nhân loại và lịch sử các tôn giáo có ảnh hưởng lớn trên thế giới, có lẽ Phật giáo là tôn giáo duy nhất tồn tại và phát triển không dựa trên nền tảng thần quyền. Sự phát triển của Phật giáo hoàn toàn căn cứ trên thực nghiệm và thực chứng.

Đức Phật Thích Ca Mâu Ni, vị giáo chủ của đạo Phật, cũng là vị giáo chủ duy nhất trong tất cả các vị giáo chủ khác, đã không nhân danh thần linh, không nhân danh năng lực siêu nhiên, lại càng không nhân danh sức mạnh của một niềm tin mơ hồ để lôi kéo người nghe. Ngài chỉ nhân danh con người, và chỉ con người mà thôi.

Dưới con mắt của các nhà khoa học, các học giả uyên thâm, các nhà trí thức tâm linh, Đức Phật Thích Ca xuất hiện ở cõi đời này chỉ như là một nhà hiền triết, một nhà trí thức uyên bác, một người dẫn đường bằng ánh sáng giác ngộ từ một nguồn trí tuệ siêu việt. Những lời dạy của Ngài đều bắt nguồn những thực nghiệm thực chứng, hoàn toàn hiện thực hiệu quả trong cuộc sống.

Một Đức Phật lịch sử, một con người đã tìm được ánh sáng giác ngộ qua thực nghiệm, thực chứng từ năng lực tự thân, nhưng ngay từ những bước đầu lịch sử của Ngài, đã có nhiều sự kiện mang tính huyền thoại, và để lại nhiều quan điểm, nhiều cách nhìn trái chiều, có khi còn mang tính xuyên tạc, thiếu tính khoa học.

Tương truyền rằng, sau khi ra đời, Thái tử đã đi 7 bước, và mỗi bước đều có hoa sen đỡ chân. Từ sự kiện này, đã có nhiều sự giải mã, lý giải khác nhau, và tất cả hình như cũng chỉ là những cách nhìn khác nhau trước một sự kiện có thật.

Trong những cách nhìn khác nhau, có một truyền thuyết giải mã ý nghĩa 7 bước đi của Đức Phật, có tính logic thuyết phục hơn, chúng ta thử tìm hiểu cách giải mã này.

1. Bước thứ nhất: Đứng trên bông sen, Thái tử nhìn về phương Đông, Ngài thấy chúng sanh trong ba cõi đều chìm đắm trong vô minh, chịu quá nhiều đau khổ không lối thoát, nên Ngài phát nguyện thị hiện ra nơi đời để làm người dẫn đường, vạch ra con đường giải thoát cho chúng sanh.

2. Bước thứ hai: Đứng trên bông sen, Thái tử nhìn về phương Nam, nhìn thấy chúng sanh chìm trong vô minh chấp ngã, đầy dẫy tranh chấp hơn thua, nên Ngài phát nguyện thị hiện ở đời làm ruộng phước để chúng sanh gieo giống lành giải thoát.

3. Bước thứ ba: Đứng trên bông sen, Thái tử nhìn về phương Tây, nhận thấy chúng sanh mãi chìm đắm trong vô minh, tham lam tranh giành, gây đau khổ cho nhau, nên Ngài phát nguyện thị hiện ở đời làm thân cuối cùng để chỉ bày tính vô thường vô ngã của các pháp.

4. Bước thứ tư: Đứng trên bông sen, Thái tử nhìn về phương Bắc, nhận thấy chúng sanh quá tham sống sợ chết, tranh đấu chém giết nhau, gây nhiều oán thù đau khổ, nên Ngài phát nguyện thị hiện vào đời ngũ trược để chỉ bày khai mở con đường thanh tịnh, dứt sạch vô minh phiền não, chứng đắc an lạc giải thoát.

5. Bước thứ năm: Đứng trên bông sen, Thái tử nhìn về phương Dưới, thấy chúng sanh bị vô minh che lấp, đã chạy theo tà đạo, sống theo tà kiến, cuối cùng bị tà nghiệp dẫn dắt trôi lăn sanh tử, nên Ngài đã phát nguyện thị hiện ở đời hàng phục ma quân, dẹp tan ma chướng, đưa về chánh đạo.

6. Bước thứ sáu: Đứng trên bông sen, Thái tử nhìn về phương Trên, nhận thấy chúng sanh ở đây có nhiều phước báu, biết tu tập thiện pháp, cần cầu giải thoát, nên Ngài phát nguyện thị hiện làm người lái đò đưa về bến an nhiên bất thoái.

7. Bước thứ bảy: Đứng trên bông sen, thân tâm an trú bất động, Ngài tay chỉ lên trời tay chỉ xuống đất, dõng dạc tuyên bố: “Thiên thượng thiên hạ duy ngã độc tôn. Thử thân hậu tận sanh thân, bất hoàn thử giới”. (Có nghĩa rằng: “Trên các cõi Trời, dưới khắp nhân gian, không có gì cao cả giá trị hơn sự giác ngộ. Đây là thân sau cùng của ta, mãi mãi không tái sanh vào cõi này nữa”).

Chính vì tính ưu việt thực nghiệm của những lời dạy, mà người đương thời đã nhận xét và đánh giá Đức Phật một cách tôn kính như sau: “Đức Phật là một vĩ nhân trên các vĩ nhân, là một nhà cách mạng vượt không gian thời gian, một nhà tâm linh không lệ thuộc vào giáo điều, một con người siêu việt về nhân cách và trí tuệ. Ngài đã dựng lại những gì bị xô ngã, đã hoàn thiện những gì bị đỗ vỡ, đã đem lại giá trị cho những gì bị tước đoạt, và đã đem lại ánh sáng cho những gì đã bị che khuất”.