XUÂN TỰ LỰC & TỰ THA

 

MINH NGỌC

 

 

Có người hỏi tôi đạo Phật có tha lực không? Xin thưa là có.

Lại có người hỏi tôi, sao đức Phật dạy tất cả mọi người hãy tự mình thắp đuốc lên mà đi, tức chỉ nhờ tự lực mà thôi? Xin trả lời Tự lực là chính, Tha lực là phụ. Dù là phụ nhưng cũng quan trọng, cũng không thể thiếu. Tuy nhiên, chúng ta cần phải hiểu tha lực theo đạo Phật nghĩa là gì.

Tha lực nghĩa là nhờ một sức lực khác, ngoài bản thân mình, hỗ trợ sức lực của mình thêm mạnh mẽ hơn. Như vậy, tha lực chỉ là một duyên tăng thượng giúp cho chính nhân bản thân được phát triển đúng mức, đúng chuẩn, mà nó không thể quyết định, nếu bản thân thiếu hoặc không có tự lực. Chúng ta rất cần thầy hay, bạn tốt, pháp chánh, đạo ngay lắm chứ! Và còn rất nhiều những trợ duyên từ gia đình, xã hội, hoàn cảnh lắm chứ! Đó chính là tha lực.

Ví như một người biết bơi, nhờ nước xuôi, gió thuận mà bơi được nhanh đến bờ; nếu người đó không bơi, hoặc không biết bơi liệu có nhờ sức gió, sức nước được đến bờ kia không?

Tâm Kinh Bát Nhã có câu thần chú: “Gate gate paragate parasamgate bodhi svha… Qua rồi, qua rồi, qua bờ rồi, qua bờ hết rồi, giác ngộ rồi, vậy đó”. Làm sao để qua bờ? Nếu như chúng ta không tự hành thâm Bát nhã! Bát nhã là tha lực, hành thâm là tự lực! Chúng ta cứ ngồi trên bờ mà tụng chú cho đến thịt nát xương tan, cũng không thể nào đến bờ bên kia!

Chợt nghĩ đến hàng năm các chùa theo truyền thống Phật giáo Bắc tông, có rất nhiều ngày vía. Như ngày vía Phật A Di Đà, Bồ tát Quán Thế Âm, những ngày Pháp hội lễ Dược Sư, những lễ hội Kỳ an đầu năm, Kỳ siêu bạt độ vong linh tháng 7 Vu Lan… đều là những thắng duyên trợ giúp nhắc nhở bản thân phải nỗ lực giữ gìn Ngũ giới, Thập thiện và mở lòng từ bi đến tất cả mọi loài, đừng hiểu lầm là để van xin, lạy lục cầu nguyện tha lực của các vị đó cứu giúp. Những lời Phật dạy giúp chúng ta chuyển hóa thân tâm, nhận thức và hành động, đó chính là tha lực. Vô ích, nếu như chúng ta không nỗ lực chính mình mà chỉ trông chờ các Ngài thùy từ gia hộ ban phát như những vị thần linh. Hoàn toàn không thể có điều đó.

Tôi tin rằng chư Phật, Bồ tát có quyền năng, thần thông, nhưng tôi không tin các Ngài dùng những thứ đó để cứu chúng sinh. Vì nếu vậy, tại sao có quá nhiều người bệnh, người chết hàng loạt thảm thương vì thiên tai, động đất, sóng thần, bão lũ, dịch bệnh, chiến tranh… trên trái đất này? Quyền năng và lòng từ bi các Ngài để đâu? Vì thế, theo tôi mọi sự cầu nguyện sẽ vô ích khi con người không biết dựa vào tha lực chính là những lời chư Phật, Bồ tát, thánh hiền đã dạy để làm theo; mà chỉ tạo quá nhiều nghiệp bất thiện! Nghiệp nhân xấu phải nhận chịu lấy quả báo xấu! Không phải trời nào ban tai, mà chính do con người gây họa. Không phải thiên tai mà chính là nhân tai. Chư Phật, Bồ tát cũng đành lặng nhìn với ánh mắt “Như thị” mà thôi!

Ngày vía Bồ tát Quán Thế Âm có 3 ngày 19/2, 19/6, 19/9 âm lịch trong năm, có nơi lạy Ngũ bách danh, có nơi tụng kinh cả ngày. Sẽ có ích lợi gì, khi chúng ta không biết lắng nghe tiếng lòng mầu nhiệm - “Phản văn văn tự tính của Quán Thế Âm” - để thấu hiểu những nỗi khổ do lửa sân si đốt cháy, bão lũ tham dục nhấn chìm tự thân, mà vẫn sống ích kỷ, vì lợi bản thân, hủy phá môi trường; không thương yêu giúp đỡ mọi người chung sống, “sống chết mặc bây, tiền thầy bỏ túi”, không biết cảm thông thấu hiểu sẻ chia đến những mảnh đời chúng sanh bất hạnh trong ta và quanh ta; đồng thời soi chiếu những thói hư tật xấu của chính mình để sửa đổi. Thiết nghĩ, cho dù Phật, Bồ tát vô lượng từ bi lắm cũng chẳng độ cho. Các Ngài từ bi luôn có trí tuệ, không thể cứu giúp cho những kẻ vô cảm, vô tình, vô nhân tính… một hạng Nhất xiển đề sẵn sàng bán rẻ lương tâm, cho đến bán luôn cả thần thánh!

Ngày hội Dược Sư, với 7 vị Phật giống nhau - Dược Sư Thất Khu - cùng ở một phương Đông là nhắc nhở mọi người hãy thức tỉnh và sáng rỡ như mặt trời xuất hiện phương Đông, xóa tan màn đêm vô minh dày đặc đã qua, mà hãy làm “Một người thầy thuốc sáng suốt của chính mình”. Câu hỏi đặt ra, tại sao không là 8, 9 hoặc 5 hay 6 Phật Dược Sư mà là 7?

Chúng ta liên tưởng đến Thất đại: Địa, thủy, hỏa, phong, không, kiến, thức, mà kinh Lăng Nghiêm đã nói, đó chính là 7 yếu tố hình thành nên thân tâm hữu tình chúng sinh, cũng là 7 ông Phật Dược Sư. Phải cung kính cúng dường chu đáo và bình đẳng để 7 ông Phật Dược Sư này cùng đề huề ngồi chung với nhau mà không “trách cứ” lẫn nhau rằng: Khu vực của tôi chúng sanh cang cường khó độ quá! Cúng dường Phật Dược Sư cũng là quan tâm, cung dưỡng cho gân cốt (Địa đại) chắc khỏe; máu huyết (Thủy đại) lưu thông không dính mỡ, không dư đường, không huyết ứ, xơ vữa…; thân nhiệt (Hỏa đại) không hàn không nhiệt quá; buồng phổi (Phong đại) sạch khỏe không nhiễm bẩn bởi khói thuốc, bụi dơ; các lỗ chân lông (Không đại) thông thoáng không bít tắc; kiến giải (Kiến đại) nhận thức không lệch lạc, tà kiến, biên kiến, kiến thủ… và mọi phân biệt (Thức đại) phải hiểu rõ ràng đúng sai, tà chánh, chơn ngụy… tánh tướng thể dụng của vạn pháp. Trong Kinh Dược Sư nói: Phải thường xuyên cúng dường 7 vị Phật Dược Sư, cũng chính là phải thường chăm sóc cung dưỡng 7 yếu tố chính trong mỗi người chúng ta. Nên nhớ cung dưỡng chứ không phải là dung dưỡng chúng!

Cung dưỡng bằng cách nào? Bằng bốn nguồn năng lượng sạch và an toàn, như lời Phật dạy, đó là Đoàn thực, Xúc thực, Thức thực và Tư niệm thực. Bốn loại thức ăn này không những trị được bệnh thân, tâm, mà còn phòng bệnh hữu hiệu nhất! Thân có mối liên hệ đặc biệt với tâm, không tách rời tâm. Danh và sắc. Sắc và thọ, tưởng, hành, thức như một gia đình. Tuệ Tỉnh bậc danh y nước Việt Nam có một câu nói bất hủ về y thuật trị liệu cả thân và tâm: “Bế tinh, dưỡng khí, tồn thần/ Thanh tâm, quả dục, thủ chân, luyện hình”. Bảy điều kiện tất yếu này phải chăng cũng là bảy vị Phật Dược Sư, phải nên cúng dường mãi mãi, thì thọ mạng sẽ được diên trường.

Đức Phật chúng ta vốn được xưng tụng là Y vương, giới thiệu thêm đức Phật Dược Sư cùng là thầy thuốc để cùng nhau chữa bệnh cho chúng sanh. Các Ngài cho thuốc Bát Chánh Đạo, Thất Bồ Đề Phận, để chữa trị phiền não Bát phong, Thất tình… Lại cho thêm Ngũ giới, Thập thiện để khống chế tham, sân, si, mạn, nghi, Ngũ cái, Thập triền, Thập sử hoành hành phá hoại thân tâm. Lại cho thêm Tứ niệm xứ như liều thuốc bổ, để bồi dưỡng bát thức phát triển lên thành tứ trí ở tương lai xây dựng một hạnh phúc hoàn toàn đại viên: Thân khỏe tâm an. Các Ngài đã cho chúng ta các tha lực đó! Nhiều lắm rồi, còn cầu xin gì nữa!

Ngày Rằm tháng 7 Vu lan để nhắc nhở chúng ta bổn phận làm con, như trong kinh Thi Ca La Việt, kinh Lễ Sáu Phương, theo đó mà thực hành đối với song thân hiện tiền; còn muốn báo ân, siêu tiến cho cha mẹ quá vãng hiện không biết ở cõi nào, được chuyển đến cảnh giới tốt đẹp hơn, chỉ cách duy nhất là bản thân sống tốt, hành thiện, bố thí tạo phước hồi hướng, và ngay cả việc cúng dường chư Tăng cũng chỉ là kết duyên “hùn phước” tạo thêm nguồn năng lượng lành, trợ duyên mạnh, tác động đến người mất, nhưng với điều kiện chính bản thân người mất có tiếp nhận, hoặc được tiếp nhận và phát tâm chuyển hóa nghiệp quả hay không. Mọi sự khóc lóc, than thở, rầu rỉ van xin Bồ tát Địa Tạng chấn tích trượng phá toang cửa ngục, chỉ là nặng hình thức tín ngưỡng. Nếu cứ mê mờ câu nệ việc cúng kiếng lễ lạt đó, khác nào trong kinh Thi Ca La Việt, anh Thiện Sanh chỉ biết cắm đầu lạy lục sáu phương theo lời cha dạy lúc còn sống, mà chẳng biết ý nghĩa và ứng dụng trong đời sống thực tiễn hàng ngày.

Ngày vía Phật A Di Đà vào dịp cuối năm 17/11 âm lịch, các đạo tràng rầm rộ tổ chức niệm Phật râm ran suốt ngày suốt đêm, có nơi cả bảy ngày, bảy đêm lễ lạy với lòng thành kính vô hạn nguyện sanh về thế giới Cực Lạc; nếu chỉ có nguyện và tin mà không có hành, thì không thể nào hưởng được cái “tha lực” từ Phật. Pháp môn Tịnh Độ chú trọng ở Tín-Hành-Nguyện, theo tôi Hành là chính. Vì sao? Vì hành là thực hành những lời Phật dạy. Hành thế nào? Hành cái gì? Như trong Kinh A Di Đà đã nói: Phải biết tích chứa thiện căn, phước đức thật lớn, và hành trì niệm Phật, nhớ Phật, đến nhất tâm bất loạn. Tích chứa thiện căn là thân tự lực; niệm Phật, nhớ Phật đến nhất tâm bất loạn là tâm tự lực. Thiện hạnh, thiện giới kết hợp với 48 thiện nguyện của Tỳ kheo Pháp Tạng lúc chưa thành Phật A Di Đà là tha lực. Nhờ tự lực thực hành theo tha lực là lời Phật dạy mà thành tựu kết quả vãng sanh Cực Lạc.

Kinh Lăng Nghiêm, phẩm Viên Thông Đại Thế Chí Bồ tát đã dạy: “Phải tịnh tiệm liên tục, thu nhiếp sáu căn”, chưa kể còn phải thực hành 37 phẩm trợ đạo như Phật, ngõ hầu mới được vãng sanh! Nếu có Tin và Hành tốt, thì dù không Nguyện, không cầu, không xin, vẫn được Phật và Thánh chúng “đón mời” sang cõi Cực Lạc. Vì sao? Vì là một người tốt, thì “tiếng tốt đồn xa…” như vang theo tiếng, bóng theo hình. Tay Phật A Di Đà còn xa lắm! Nếu chúng ta chỉ biết Tin, Nguyện mà không có Hành. Cõi Cực Lạc chỉ dành cho ai biết sống tốt, hành thiện hoặc chí ít cũng biết nỗ lực bản thân thực tập hướng đến đời sống thiện, chứ không phải chỉ trông chờ vào bàn tay của ai đó thương tình cứu vớt hay kỳ siêu giúp dùm.

Đầu Xuân với nhiều lời chúc tụng có cánh, nhiều lời cầu xin trên mây, lễ lộc rẫy đầy mặt đất… người Phật tử chúng ta phải luôn luôn đề cao cảnh giác trước những cám dỗ của thiên ma biến tà thành chánh, lộng giả thành chơn, xúi mình vào trong mê tín, biến tha lực thuần chính của chư Phật, Bồ tát thành tha lực thần quyền, thần bí, thần linh... Vì trong kinh Phật cũng thường nói, cõi này là cõi Ngũ thú tạp cư địa, cho nên thiên thần và thiên ma, quỷ dữ và thánh hiền sống chung với người là chuyện bình thường! Hãy sáng suốt đừng biến mình thành nô lệ thần linh, cũng như nô lệ bản ngã của mình, đắm chìm trong dục vọng nhỏ nhen. Đạo Phật không bao giờ có sự ban phát thưởng phạt của thần quyền, thần năng, thần linh, mà luôn luôn đề cao tinh thần “tự mình là chỗ dựa, là hòn đảo của chính mình”. Hãy luôn luôn kỳ an cho chính mình bằng sự mãi mãi trân trọng lau chùi viên ngọc lưu ly sáng chói của đức Phật Dược Sư với lời Phật dạy, đó là giữ gìn Ngũ giới, Thập thiện và cùng sống chan hòa với nhau bằng trái tim Từ Bi Hỷ Xả.

Nhân dịp đầu Xuân, chúng ta cùng nhau chắp đóa sen tay, đốt nén nhang lòng: “Nguyện ngày an lành đêm an lành / Ngày đêm sáu thời đều an lành / Tất cả các thời đều an lành / Nguyện cho chư Phật thường gia hộ” xem như là một lời nhắc nhở: Tha lực chính là tự lực và tự lực chính là tha lực mầu nhiệm không thể nghĩ bàn đó vậy!

Xuân Bính Ngọ 2026