Chư vị phải biết Phật, Bồ tát vì chúng ta thị hiện. Những thứ giống như thế đều là năng lực sẵn có của chính chúng ta. Chúng ta vốn có. Do vậy, trong kinh Hoa Nghiêm, đức Phật đã đôi ba lượt bảo: “Hết thảy chúng sinh vốn là Phật”, “Hết thảy chúng sinh vốn đã thành Phật”. Trong kinh, đức Phật luôn nói những lời này. Thật vậy, chẳng giả! Vì sao biến thành nông nỗi này? Trong kinh Hoa Nghiêm có một câu giải thích: “Chỉ vì vọng tưởng và chấp trước mà không thể chứng đắc”. Phiền phức của chúng ta ở ngay chỗ này. Nếu chúng ta có thể buông vọng tưởng, phân biệt, chấp trước xuống, trừ bỏ chúng, trí tuệ và đức tướng của chúng ta sẽ hoàn toàn giống như Phật. “Thần lực” chính là năng lực, tức là năng lực của 6 căn, mắt có thể thấy, tai có thể nghe, mũi có thể ngửi, lưỡi có thể nếm, thân có thể đụng chạm. Cảnh giới tiếp xúc bởi 6 căn đều là khắp pháp giới hư không giới.
Vì sao chúng ta không buông xuống được? Chúng ta coi những huyễn tướng và giả tướng đều là thật, chẳng biết chúng là giả. Vì thế, dấy lên tham luyến đối với chúng, sinh khởi tâm tình yêu mến, đó là chuyện phiền phức! Dẫu đọc kinh giáo đã nhiều, đức Phật đã vô số lần nhắc nhở chúng ta. Chúng ta biết những thứ ấy (huyễn tướng, giả tướng) là giả, nhưng vẫn y như cũ chẳng thể buông xuống được! Tình chấp quá sâu, tập khí phiền não quá nặng, nhưng cần phải biết: Không buông xuống, quyết định sẽ chẳng thể thành công. Không buông xuống, nhất định phải luân hồi trong lục đạo. Nghĩ đến chuyện này, chúng ta bèn chẳng dám không buông xuống. Vì sao? Không buông xuống sẽ rất khổ. Quý vị nói xem: Làm người khổ quá đi thôi! Đời này làm người, đời sau có thể làm thân người nữa hay không? Chẳng dám chắc! Vì sao? Đức Phật đã nói rõ ràng, nếu muốn đời sau được làm thân người, chúng ta tu Thập Thiện Nghiệp Đạo tối thiểu phải đạt đến trung phẩm.
Nếu tâm người trên địa cầu chúng ta đều thiện, chẳng trái phạm tam học Giới - Định - Tuệ như Phật đã dạy trong kinh giáo, còn người chẳng học Phật, như người Trung Quốc chẳng hạn mà có thể tin tưởng giáo huấn của tổ tiên, tuân thủ luân lý, Ngũ Luân, Ngũ Thường, Tứ Duy, Bát Đức, khởi tâm động niệm, ngôn ngữ, tạo tác, đều chẳng lìa các tiêu chuẩn ấy, thế giới này sẽ vô cùng tốt đẹp. Thế giới này sẽ được gọi là cõi đời thịnh trị.
Trí tuệ và kiến thức khác nhau, chẳng tương đồng! Trí tuệ có thể giải quyết hết thảy vấn đề, giải quyết rất viên mãn, chẳng để lại hậu quả. Kiến thức có hạn chế, nó chẳng thể giải quyết hết thảy vấn đề; có những vấn đề có thể giải quyết được, nhưng cũng có những vấn đề chẳng thể giải quyết, lại còn để lại rất nhiều hậu quả. Chúng ta chớ nên chẳng biết điều này! Học rộng nghe nhiều, mà nếu chẳng có trí tuệ, sẽ là tri thức (kiến thức). Trí tuệ học từ đâu? Trí tuệ chẳng lìa Giới, Định, Tuệ, nhất định là từ Giới - Định mà khai trí tuệ, trí tuệ mới thấu lộ. Nói cách khác, người tâm thường ở trong định, sẽ dễ khai trí tuệ. Nếu một kẻ tâm bộp chộp, hời hợt, làm sao có trí tuệ cho được? Do vậy, vào thời cổ, đối với người đọc sách, điều trọng yếu nhất là trong cuộc sống hằng ngày phải thể hiện sự ổn trọng, ít nói, động tác rất thong thả.
Các Bồ tát thị hiện trong thế gian này, giáo hóa hết thảy chúng sinh, quyết định chẳng có chấp trước, phân biệt, chẳng khởi tâm động niệm, nên hằng thuận chúng sinh, tùy hỷ công đức. Kinh Lăng Nghiêm đã nói: “Tùy chúng sinh tâm, ứng sở tri lượng” (Thuận theo tâm chúng sinh, mà ứng hiện phù hợp với khả năng nhận biết của họ). Đây cũng là nói rõ: Hết thảy các pháp sinh từ tâm tưởng, chẳng liên can bất cứ ai. Vì thế, toàn là “tự làm, tự chịu”, phải thừa nhận điều này, chẳng liên can bất cứ ai! Có thể tham cứu thấu suốt đạo lý này, trong bất luận hoàn cảnh nào, quý vị cũng có thể tâm bình khí hòa, chẳng oán trời, trách người. Kẻ tâm bình khí hòa có thể thấy rất rõ ràng. Đó là trí tuệ của Văn Thù.
Tham, sân, si là tác nhân độc hại gây bệnh nghiêm trọng. Chúng ta bên trong có tham, sân, si, nên mới bị lây nhiễm bệnh ôn dịch bên ngoài. Bên trong, tham, sân, si đã đoạn, dẫu bên ngoài có ôn dịch, chẳng thể cảm nhiễm. Y học hiện thời gọi điều này là “khả năng miễn dịch”. Khả năng miễn dịch là gì? Buông tham, sân, si xuống, khả năng miễn dịch bèn viên mãn, bệnh truyền nhiễm gì quý vị cũng chẳng nhiễm phải. Vì thế, đức Phật dạy chúng ta “Siêng tu Giới, Định, Tuệ, diệt mất tham, sân, si” là có đạo lý to lớn trong ấy!
Nguyên nhân khiến cho xã hội động loạn cũng là do đã dạy dỗ sai lầm. Dạy dỗ thế hệ kế tiếp, thì trước tiên phải bắt đầu từ luân lý, đạo đức. Điều này trọng yếu lắm, nhưng hiện thời, quý vị muốn dùng luân lý, đạo đức để dạy thế hệ kế tục nhất định sẽ gặp khó khăn. Vì sao? Toàn thể xã hội chẳng có, một mình nhà quý vị nói đến luân lý, đạo đức, trẻ nhỏ của quý vị ra khỏi cửa, những thứ ấy (luân lý, đạo đức) là những thứ đã cổ lỗ, không dùng được, trẻ có thể tin tưởng hay chăng? Nó có thể tiếp nhận hay chăng? Quý vị nói với người già 70-80 tuổi thì được, họ sẽ gật đầu, có lý lắm! Nhưng quý vị nói với kẻ trẻ tuổi, họ lắc đầu, chẳng tin tưởng.
Trong tập này: 1. Cư sĩ Chánh Trí Mai Thọ Truyền Với Chùa Phật Học Xá Lợi | Nhật Cao - 2. Bảy bước đi - Huyền thoại và hiện thực | HT Thích Thiện Đạo - 3. Kiêu căng mất phước | HT Thích Giác Toàn - 4. Các loài chúng sinh là cõi Phật của bồ tát | Đỗ Hồng Ngọc - 5. Quán Âm nghìn mắt nghìn tay (thơ) | Thích Quảng Minh - 6. Một thoáng tâm linh | Vu Gia - 7. Hiên mây (thơ) | Lâm Băng Phương -
8. Sự hòa hợp Phật giáo vì hòa bình | Nguyễn Bá Hoàn - 9. Hoa mùa Phật đản (thơ) | Tôn Nữ Mỹ Hạnh - 10. Câu chuyện văn nghệ mùa Phật đản | Dương Kinh Thành ...
Nay chúng ta là phàm phu, học Phật là bước khởi đầu, học bắt đầu từ đâu? Học từ hòa. Người khác và ta bất hòa, chúng ta phải hòa thuận với kẻ ấy, thì mới là đường lối để giải quyết vấn đề. Người khác và ta bất hòa, nếu ta và kẻ ấy đối kháng, vấn đề sẽ nghiêm trọng, kết thành oán cừu. Sau khi đã kết oán cừu, oan oan tương báo, đời đời kiếp kiếp chẳng xong, đúng là khổ chẳng kham nói nổi. Đau khổ chẳng phải chỉ là một phía, đôi bên đều đau khổ, cần gì phải vậy! Chúng ta có thể nhịn, thì đôi bên đều có lợi, ta cũng chẳng có phiền não, quý vị cũng chẳng có tai hại. Đúng là đôi bên cùng thắng! Vì vậy, cổ thánh tiên hiền, chư Phật, Bồ tát dạy chúng ta chớ nên xung đột với người khác, chỗ nào cũng đều phải học nhường nhịn.
Phiền não là phiền tâm, não thân, nên gọi là “phiền não”). Trước hết, giới thiệu đơn giản danh từ “phiền não”. Vì sao gọi nó là “phiền não”? Nó khiến cho tâm quý vị phiền muộn, khiến cho thân quý vị khổ não, nên gọi là “phiền não”. Tham, sân, si là cội rễ của phiền não. Vô lượng vô biên phiền não đều sinh từ chỗ này. Trong Phật pháp, 3 cội rễ ấy được gọi là Tam độc phiền não, đúng là bẩm sinh. Tiếp theo đó, sách viết: “Hựu tham, sân, si, mạn, nghi, Thân kiến, Biên kiến, Tà kiến, Kiến Thủ, Giới Thủ” (Lại nữa, tham, sân, si, mạn, nghi, Thân kiến, Biên kiến, Tà kiến, Kiến Thủ, Giới Thủ), những thứ này được gọi chung là “10 loại phiền não”. 10 loại phiền não này còn gọi là Kiến Tư phiền não.
Xã hội hiện thời đầy dẫy thiên tai, nhân họa. Vì sao? Người sống trên địa cầu này vứt bỏ thiện nghiệp, chẳng còn học theo điều lành, chẳng biết tu phúc, chẳng biết tu đức. Vì thế, xã hội lâm vào tình trạng bình trị hay loạn lạc đều là các phản ứng đối với tâm hạnh và nghiệp cảm của cư dân hiện tiền, chứ chẳng phải là gì khác. Hiểu rõ đạo lý này, liễu giải sự thật này, trông thấy khá nhiều điềm báo bất tường, chúng ta lập tức giác ngộ, lập tức quay đầu, tai nạn sẽ từ từ hóa giải. Nếu chính mình chẳng thừa nhận lầm lỗi của chính mình, chẳng biết sám hối, chẳng biết quay đầu, vẫn thuận theo tập khí phiền não của chính mình để tiếp tục làm, thì sẽ bị hủy diệt; chính mình bị hủy diệt, xã hội cũng bị hủy diệt, địa cầu cũng hủy diệt, quý vị làm chuyện như thế đó.
Nhà Phật nói “Pháp hỷ sung mãn”. Quý vị có thể đạt được niềm hỷ duyệt từ trong kinh giáo, có thể đoạn trừ ngũ dục, lục trần thế gian. Vì sao? Quý vị biết những thứ ấy bất hảo, trong ấy có độc, chẳng thanh sạch. Giáo huấn từ sách vở của thánh nhân tốt đẹp, trong ấy chẳng có chất độc, có thể giúp chúng ta tăng tấn, giúp chúng ta mở mang trí tuệ, giúp chúng ta thành tựu đức năng, thành tựu tướng hảo. Do vậy, Phật pháp nói “Pháp hỷ sung mãn, thường sinh tâm hoan hỷ” là do chỗ này! Học Phật mà chưa thể học được “thường sinh tâm hoan hỷ”, thì có thể nói là còn cách xa đạo, chưa nếm được ý vị. Khi nếm được ý vị, sẽ là pháp hỷ sung mãn.
